1 października 2011 weszła w życie ustawa z 4 lutego 2011 roku o opiece nad dziećmi w wieku do lat trzech ( Dz.U.Nr 45 poz 235). Na mocy tej ustawy można będzie zatrudnić na umowę nianię, która będzie sprawować opiekę nad dzieckiem w wieku od 20 tygodnia życia do trzech lat. Opieka taka może być sprawowana do ukończenia roku szkolnego, w którym dziecko ukończy 3 rok życia lub w przypadku gdy niemożliwe lub utrudnione jest objęcie dziecka wychowaniem przedszkolnym - do 4 lat.
Umowa uaktywniająca z nianią powinna zostać zawarta w formie pisemnej i winna zawierać:
1.strony umowy,
2.cel i przedmiot umowy,
3.czas i miejsce sprawowania opieki,
4.liczbę dzieci powierzonych opiece,
5.obowiązki niani,
6.wysokość wynagrodzenia oraz sposób i termin jego wypłaty,
7.czas na jaki umowa została zawarta,
8.warunki i sposób zmiany, a także rozwiązania umowy.
Zatrudniając nianię na podstawie umowy uaktywniającej należy najpierw zgłosić się jako płatnik składek na druku ZUS ZFA, a nianię zgłosić do ubezpieczeń na druku ZUS ZUA, a jako kod tytułu ubezpieczenia podać 04 30.
Babcia zatrudniona jako niania
Przepisy ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 nie zabraniają zatrudnienia na podstawie umowy uaktywniającej członków rodziny np. babci dziecka. Nianią nie może być rodzic dziecka.
Podatek dochodowy
Sporządzona z nianią umowa uaktywniająca powoduje powstanie obowiązków w zakresie podatku dochodowego takich samych jak dla umowy zlecenia. Na podstawie comiesięcznie sporządzonego rachunku do umowy uaktywniającej do 20 następnego miesiąca należy uiścić zaliczkę na podatek dochodowy, do końca lutego następnego roku sporządzić PIT 11, a do końca stycznia PIT 4R.
Składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne
Za nianię składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne opłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych od podstawy stanowiącej kwotę nie wyższą niż wysokość minimalnego wynagrodzenie za pracę (w 2012 r - 1500 zł) oraz rodzic od podstawy stanowiącej kwotę nadwyżki nad kwotą minimalnego wynagrodzenia. Ubezpieczenie chorobowe jest dla niani dobrowolne. Po zgłoszeniu, składkę na to ubezpieczenie opłaca za nią rodzic, ale finansowana jest ze środków niani.
Przykład
Umowa uaktywniająca została zawarta z nianią 1 stycznia 2012 r.
Niania została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego. Na jej wniosek została również zgłoszona do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
1500 zł – wynagrodzenie
36,75 – ubezpieczenie chorobowe
ZUS RCA za styczeń 2012 r
1500 zl – podstawa wynagrodzenia składek na ubezpieczenia społeczne
1463,25(1500-36,75) – podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne
ZUS DRA
Należy wykazać składki podlegające sfinansowaniu z budżetu państwa(za wyjątkiem składki wypadkowej, która jest wykazywana tylko w raporcie ZUS RCA) oraz składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe finansowaną przez nianię i opłaconą przez płatnika składek. Dokumenty te powinny być oznaczone identyfikatorem 40 01 2012 i przekazane do ZUS najpóżniej do 15 lutego 2012 r.
Umowa z nianią nie obejmuje Funduszu pracy ani możliwości jego opłacania samodzielnie. Po zakończeniu umowy nie przysługuje jej więc zasiłek dla bezrobotnych.
