Jest najprostszą formą prowadzenia działalności gospodarczej przez dwóch lub więcej przedsiębiorców. Spółka tworzona na podstawie prawa cywilnego nie jest przedsiębiorcą, tylko wspólnicy są przedsiębiorcami.
spółka cywilna - umowa
Umowa spółki cywilnej zawarta przez co najmniej 2 osoby powinna i być stwierdzona pisemnie, jednakże brak takiej formy nie powoduje nieważności umowy. Aby w przyszłości uniknąć trudnych pod względem dowodowych sporów między wspólnikami, najlepiej wszelkie kwestie dotyczące praw, obowiązków, udziału w zyskać zawrzeć na piśmie. Wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego ( celem tym nie musi być działalność gospodarcza) przez działanie w sposób oznaczony, a w szczególności przez wniesienie wkładów. Umowa reguluje wzajemne prawa i obowiązki stron, może być zawarta na czas oznaczony lub nieoznaczony. W umowie takiej powinny znaleźć się m.in. dane dotyczące wspólników, wysokość i sposób wnoszenia wkładów, a także wysokość i sposób podejmowania uchwał przez wspólników. Zawarcie lub zmiana umowy spółki cywilnej wiąże się z obowiązkiem zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 0,5% wartości wkładów wniesionych do spółki. Fakt ten należy zgłosić w ciągu 14 dni do urzędu skarbowego na dokumencie PCC-3.
rejestracja spółki cywilnej
Zawarcie umowy nie jest równoznaczne z podjęciem działalności gospodarczej. Za wyjątkiem zgłoszenia do Urzędu Statystycznego, wszelkie inne rejestracje mogą nastąpić później.
Spółki cywilne, jako że nie są przedsiębiorstwami, nie podlegają wpisowi do rejestru. Niemniej spółka cywilna posiada własny REGON i NIP. Może też być podatnikiem VAT i mieć status pracodawcy. Wpis do rejestru muszą uzyskać poszczególni wspólnicy prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej.
rejestracja spółki cywilnej w celach niezarobkowych
Spółka cywilna może być zawiązywana w różnych celach gospodarczych, nie tylko w celach zarobkowych. Spółka taka nie wymaga rejestracji działalności gospodarczej poszczególnych wspólników. Wystarczy zgłosić do Urzędu Statystycznego i do Urzędu Skarbowego w sprawie ewentualnego podatku Vat.
Spółka cywilna to np.
1. Dwoje młodych ludzi postanowiło razem zamieszkać. Aby zamiar ten zrealizować, kupili wspólne mieszkanie (każde z nich zapłaciło 50% wartości mieszkania). Można to więc potraktować jako dwuosobową spółkę, w której wkłady wynosiły po 50% wartości mieszkania2.
2. Powołano spółkę w celu budowy drogi.
3.Spółka zawarta w celu utrzymania sieci internetowej
Spółka cywilna - reprezentowanie i prowadzenie spraw
Do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania uprawniony i zobowiązany jest każdy uczestnik spółki. Wspólnik prowadzący sprawy spółki odpowiada za szkody wyrządzone spółce.
majątek spółki - wkłady wspólników
Wspólnicy mogą wnieść wkłady, chociaż kodeks cywilny nie wymaga wnoszenia wkładów. Mogą wnieść wkład w pieniądzu w dowolnej walucie, w rzeczach lub prawach(aport), mogą wnieść rzeczy do używania. Wnoszone wkłady oraz nabyte w czasie trwania spółki rzeczy i prawa to majątek spółki. Każdy wspólnik jest uprawniony do równego udziału w zyskach i w tych samych proporcjach uczestniczy w stratach. W umowie spółki można inaczej ustalić stosunek udziału wspólników w zyskach i stratach. Nie można wyłączyć wspólnika z udziału w zyskach, ale można go zwolnić z udziału w stratach. Wartość wkładów nie musi odpowiadać wartości udziałów w zyskach. Majątek spółki stanowi współwłasność łączną wszystkich wspólników.
odpowiedzialność wspólników
Wspólnicy odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem wspólnym spółki i swoim własnym za zobowiązania spółki. Wierzyciel spółki cywilnej może zażądać zapłaty zarówno od wszystkich, jak i od wybranych jej wspólników. W takiej sytuacji nie ma znaczenia, jaki był wkład i udział wspólnika w spółce. Zapłata zobowiązania przez któregokolwiek ze wspólników zwalnia pozostałych z tego obowiązku. Solidarność odpowiedzialności nie może zostać wyłączona poprzez umowę spółki. Jest to niewątpliwie poważna wada spółki.
wystąpienie wspólnika ze spółki
Wystąpienie wspólnika możliwe jest w przypadku spółki wieloosobowej zawartej na czas nieoznaczony, za wypowiedzeniem dokonanym na 3 m-ce naprzód ( do 30 września) ze skutkiem na koniec roku obrachunkowego. Natomiast z ważnych powodów wspólnik ma prawo wypowiedzieć swój udział ze skutkiem natychmiastowym, bez zachowania terminów wypowiedzenia .W przypadku wystąpienia ze spółki nie zwraca się wkładów w naturze(jedynie w pieniądzu)chyba, że wspólnicy postanowili inaczej. Rzeczy do używania zwraca się zawsze w naturze.
spółka cywilna - rozwiązanie
Rozwiązanie następuje:
1. za zgodą wszystkich wspólników,
2. w przypadku spółek dwuosobowych na skutek:
- śmierci wspólnika
- wypowiedzenia udziału i wystąpienia ze spółki przez jednego wspólnika
3. na skutek upływu czasu, jeżeli została zawiązana na czas oznaczony,
4.rozwiązana przez sąd z ważnych powodów.
Likwidacja spółki może wywołać skutki podatkowe(szczególnie dotkliwe ze względu na VAT).
na wypadek śmierci
W umowie spółki można postanowić, że w przypadku śmierci wspólnika, spadkobiercy uzyskują prawo do kontynuacji działalności. Jest to dobre rozwiązanie w przypadku spółek dwuosobowych. Aby śmierć jednego ze wspólników nie wiązała się z koniecznością likwidacji przedsiębiorstwa (wiąże się to z podatkiem), spadkobiercy powinni wskazać jedną osobę, która będzie wykonywała ich prawa
uwaga
Podstawy prawne działania spółki cywilnej są zawarte w art. 860 – 875 kodeksu cywilnego.
W związku z wejściem ustawy z dnia 1.01.2001r. spółki cywilne utraciły status przedsiębiorcy - za przedsiębiorców uważa się wspólników spółki, a nie spółkę. Oznacza to, że pod szyldem spółki cywilnej prowadzonych jest tyle rodzajów działalności gospodarczej, ilu jest wspólników, przy czym mogą oni występować w obrocie jako spółka. Skoro przedsiębiorcami są wspólnicy, a nie spółka - podlegają oni zatem (każdy z osobna) wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez gminy. Do dnia 8.01.2009 istniał obowiązek przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną, jeżeli w każdym z dwóch kolejnych lat obrotowych przychody wspólników przekroczyły sumę (ostatnio 1,2 mld euro).
