franchising (franczyza)
Franczyza (ang. franchising) - system sprzedaży towarów, usług lub technologii. System ten oparty jest na ścisłej i ciągłej współpracy pomiędzy prawnie i finansowo odrębnymi i niezależnymi przedsiębiorstwami.
Franchising jest specyficzną formą prowadzenia działalności gospodarczej. Podstawą tej działalności jest umowa między dwoma przedsiębiorstwami, z których jedno jest duże, ma określoną pozycję na rynku, drugie zaś małe lub dopiero rozpoczyna prowadzenie działalności. Jest to umowa o korzystanie z cudzej marki oraz znaku firmowego, sprawdzonych metod prowadzenia działalności gospodarczej ( z ang. know - how co oznacza - wiedzieć jak? ) w zamian za stałą opłatę lub udział w zyskach. Franczyza nie polega tylko na sprzedaży prawa do używania logo sieci lub znaku towarowego. Franchising to system prowadzenia biznesu, systematycznej opieki, szkoleń franczyzobiorcy i jego załogi, kampanie promocyjne. Franczyzobiorca wykorzystuje wiedzę, metody działania opracowane przez franczyzodawcę.
Stronami umowy są:
- franchisingodawca (firma macierzysta, franczyzodawca lub franczyzer) to duże przedsiębiorstwo odnoszące sukcesy w prowadzonych działaniach. Przedsiębiorstwo to w zamian za stosowane opłaty zgadza się na prowadzenie, pod jego znakiem firmowym i zgodnie z jego pomysłem innego przedsiębiorstwa - franchisingobiorcy,
- franchisingobiorca (użytkownik, franczyzobiorca lub franczyzant ) jest firmą, która chce skorzystać z doświadczeń takiej firmy, która z dużym powodzeniem funkcjonuje na rynku.
cechy franczyzy
Franczyzer nadaje poszczególnym franczyzantom prawo oraz nakłada na nich obowiązek prowadzenia działalności zgodnie z jego koncepcją. W ramach umowy sporządzonej na piśmie - franczyzobiorca w zamian za świadczenie finansowe jest uprawniony do korzystania z nazwy handlowej franczyzodawcy, jego znaku towarowego lub usługowego, metod działania, wiedzy technicznej itp. , może korzystać ze stałej pomocy franczyzodawcy.
Podstawowym obowiązkiem franczyzobiorcy jest ponoszenie opłat na rzecz franczyzodawcy. Jest to opłata za przyłączenie istniejącego punktu do sieci, opłaty bieżące ( część zysku) oraz opłaty dodatkowe. Polecana jest osobom posiadającym znaczne środki do zainwestowania w przedsięwzięcie, a nie mającym pomysłu na ich wdrożenie.
franczyza - rodzaje
indywidualna - franczyzer zawiera umowy z kilkoma franczyzantami,
sieciowa - wie lu franczyzantów,
subordynacyjna - franczyzer nie prowadzi placówki, jego koncepcja rozwijana jest przez franczyzantów,
partnerska - część placówek prowadzi franczyzodawca sam a resztę franczyzobiorcy,
master franchising - franczyzobiorca ma wyłączność działania, może działać poprzez swoich sub - franczyzobiorców.
korzyści
Korzyści ze stosowania tej formy współpracy są bardzo wyrażne. Franchisingobiorca nie tylko ogranicza ryzyko związane z podejmowaniem i prowadzeniem działalności gospodarczej lecz także korzysta z doradztwa, działa pod dobrym "szyldem" franchisingodawcy. Otwieranie sklepu należącego do sieci dyskontowej jest mniej ryzykowne niż budowanie marki i reputacji firmy od zera. Otwierając placówkę bankową w ramach franczyzy przedsiębiorca startuje z wyższego pułapu - klienci rozpoznają markę pod którą działa, mają do niej zaufanie już w momencie otwarcia punktu. Franczyzobiorca otrzymuje niejako instrukcję prowadzenia biznesu. Otrzymuje sprawdzony sposób na biznes, ponosi mniejsze ryzyko. Przedsiębiorca ma szansę szybkiego zaistnienia na rynku i zdobycie klientów - korzysta ze znanej marki i sprzedaje sprawdzone produkty. Franczyzodawca stara się nie doprowadzić do upadku punktu, bo może to spowodować utratę renomy całej sieci, dlatego pomaga i obserwuje postępy.
wady
Należy ściśle przestrzegać instrukcji, procedur pod rygorem rozwiązania umowy. Jest mało miejsca na własną inwencję. Franczyzobiorca ponosi konsekwencje cudzego niedbalstwa. Żle prowadzona placówka McDonalds,a w Nowym Jorku ( wystarczy, że nagłośnią to media ) podważa reputację tego typu placówek w Polsce. Poza tym franczyza nie jest interesem dla osób z niskim kapitałem. Chcąc wejść do sieci McDonalds,a należy dysponować kapitałem 150 - 200 tys. USD i musi to być kapitał własny. Licencja Kolportera na prowadzenie Saloniku Prasowego kosztuje 30 do 50 tys. zł.
franczyza w Polsce
W ciągu ostatniego roku zostało zainwestowanych ponad 1,1 mld złotych we własne firmy na licencji franczyzowej. W jednostkach franczyzowych i agencjach jest zatrudnionych obecnie ponad 175 tys. osób. Przykładowe firmy franczyzowe to sieci fast food McDonalds, Telepizza, sieć cukierni Bliklego. Systemy agencyjne występują w dwóch sektorach: finanse np. agencje PKO BP oraz sklepy spożywczo - przemysłowe np. Kolporter, Żabka. Od 2000 r. działa Polski Organ Franczyzodawców zrzeszający sieci franczyzowe, agencyjne działające w Polsce. W przypadku wielkich sieci międzynarodowych lokalizację określają najczęściej franczyzodawcy - krajowi zdają się na propozycje zgłaszających się kandydatów.
Sieci franczyzowe kuszą osoby wracające z emigracji, łagodząc warunki współpracy, np. rezygnują z opłat wstępnych czy z opłaty franczyzy przez pół roku. Eksperci przestrzegają, czy rzekomo zmniejszone opłaty nie zostają ukryte pod inną postacią np. jako olbrzymie opłaty za używanie marki.
